Actiso (tên khoa học là Cynara scolymus) là loại cây gai lâu năm có nguồn gốc từ miền Nam châu Âu (quanh Địa Trung Hải) đã được người cổ Hi Lạp và Cổ La Mã trồng để lấy hoa làm rau ăn. Atisô có thể cao lên tới 1,5 đến 2m, lá cây dài từ 50 – 80 cm.
Lá Actiso chứa:
- Acid hữu cơ bao gồm:
- Acid Phenol: Cynarin (acid 1 -3 Dicafeyl Quinic) và các sản phẩm của sự thủy phân( Acid Cafeic, acid Chlorogenic, acid Neoclorogenic).
- Acid Alcol.
- Acid Succinic.
- Hợp chất Flavonoid( dẫn chứng của Luteolin), bao gồm: Cynarozid (Luteolin – 7 – D Glucpyranozid), Scolymozid (Luteolin – 7 – Rutinozid – 3’ – Glucozid).
- Thành phần khác: Cynaopicrin là chất vị đắng, thuộc nhóm Guaianolid.
+ Dược điển Rumani VIII quy định dược liệu phải chứa trên 1% Polyphenol toàn phần và 0,2% hợp chấtFlavonoid.
+ Theo R.Paris, hoạt chất (Polyphenol) tập trung ở lá, có nhiều nhất ở phiến lá (7,2%) rồi đến hoa (3,48%), đến cụm hoa, rễ, cuống lá.
+ Lá chứa nhiều hoạt chất nhất: 1,23% Polyphenol, Clorogenic acid 4%, hợp chất Flavonoid ( đặc biệt là Rutin), sau đó đến thân (0,75%), rễ (0,54%). Dẫn chất Caffeic như Chlonogenic acid, Neoclorogenic acid, Cyptoclorogenic acid, Cynari. Sesquiterpen lacton: Cynarpicrin, Dehydrocynaropicrin, Grossheimin, Cynatriol.
+ Hoạt chất trong phiến lá cao gấp 10 lần trong phiến lá.
+ Lá non chứa nhiều hoạt chất (0,84%) hơn lá mọc thành hình hoa thị ở mặt đất (0,38%). Nếu sấy ở nhiệt độ cao thì lá mau khô nhưng lại mau mất hoạt chất. Ở nhiệt độ thấp, việc làm khô sẽ lâu hơn. Lá cần được ổn định trước rồi mới chuyển thành dạng bào chế. Ngọn có hoa chứa Inulin, Protein(3,6%)
